آيا تا به حال متوجه علل تقليد كودكان از ديگران شدهايد؟ تقليد در كودكان از چه سني شروع ميشود؟ يكي از عوامل مؤثر در رشد ذهني كودك، توانايي او در تقليد از ديگران است. زيرا تقليد راه مؤثري براي يادگيري اعمال جديد است. تقليد كودكان پديدهاي همگاني و مربوط به تواناييهاي اوست كه در ذات نوع بشر وجود دارد. در حقيقت تقليد در نوزاد و كودك مثل شناكردن ماهي و پرواز پرندگان نمايانگر تواناييهاي اوليهاي است كه در مراحل ابتدايي رشد ظاهر ميشود. اين گونه از رفتارهاي كودكان به والدين اين نكته را يادآوري ميكند كه لازم است بيشتر درباره سبك فرزندپروري و نوع رفتار خود آموزش ببينند. در اين مقاله درباره علت، سن، عوامل مؤثر بر تقليد كودكان صحبت خواهيم كرد. همچنين براي كسب اطلاعات بيشتر در زمينه سبك فرزندپروري كليك كنيد.
براي دريافت مشاوره در زمينه تقليد كودكان مي توانيد با مشاوران مركز مشاوره روانشناسي حامي هنر زندگي از طريق تلفن ثابت از كل كشور با شماره 9099075228 و از تهران با شماره 9092305265 تماس بگيريد.
چرا كودكان و نوزادان تقليد ميكنند؟
تقليد رفتاري است كه نوزاد از طريق آن رفتار فرد ديگري را مشاهده و تكرار ميكند؛ تقليد امكان انتقال اطلاعات در چند نسل را به وجود ميآورد. تقليد كودكان مقدمهاي براي تجسم و تخيل است. رفتارهاي تقليدي كودك از آن جا كه پايهاي براي يادگيريهاي بعدي او است، در مبحث روانشناسي كودك مورد بررسي قرار ميگيرد و توجه به آن از اهميت بسياري برخوردار است. براي كسب اطلاعات بيشتر در زمينه روانشناسي كودك كليك كنيد.
دانشمندان سلولهاي تخصصي به نام نورونهاي آينهاي را در قشر مخ كشف كردهاند كه زيربناي توانايي تقليد هستند؛ نورونهاي آينهاي زيربناي تواناييهاي اجتماعي پيچيده ديگري از جمله همدلي و درك ديگران نيز ميباشند.
سن شروع تقليد در نوزادان
جالب است بدانيد توانايي تقليد كودكان از ابتداي تولد در نوزادان وجود دارد و نوزادان از همان ابتدا با توانايي يادگيري از طريق تقليد كردن به دنيا ميآيند. يكي از روانشناسان معروف حوزه كودك بنام ژان پياژه معتقد است توانايي تقليد در نوزادان از بدو تولد تا دو سالگي كه مرحله حسي حركتي ميباشد شكل ميگيرد.
تقليد نوزادان و كودكان در سنين مختلف
- نوزادان يا كودكان يك ماهه از حركات صورت بزرگسالان مانند بازكردن دهان، تقليد ميكنند.
- كودك در 7 يا 8 ماهگي ميتواند تقليد انتخابي كند و در طي سالهاي بعد تعداد آن بيشتر و پيچيدهتر ميشود.
- كودكان يك ساله از حركات و صداهاي جديد و نيز رفتارهايي كه مي بينند و ميشنوند تقليد ميكنند، هر چند به احتمال زياد از رفتارهايي تقليد ميكنند كه از عهده انجام آن بر ميآيند (مثل حركت دادن دست ها). براي اطلاع از مراحل رشد كودك يك ساله كليك كنيد.
- تقليد بين 1 تا 3 سالگي بيشتر ميشود. در اين دوره كودك علاوه بر اطرافيان خود از سرمشقها و شخصيتهاي كارتوني نيز تقليد ميكند. اما بايد اضافه كرد عواملي كه منجر به رفتارهاي تقليدي ميشوند از سني به سن ديگر متفاوت هستند.
آيا تقليد در كودكان غريزي است؟
مطالعات دقيق، سرنخهايي از تقليد ارائه ميكند. كودكان رفتار خود را در تلاشهاي متوالي تصحيح ميكنند. اين نشان ميدهد كه آنها از فرآيند تطبيق متقابل استفاده ميكنند. تطبيق با چهره فرد بالغ، هدف آنهاست و نوزادان از بازخورد جنبش صورت خود، جهت اصلاح تلاشهاي بعدي استفاده ميكنند تا اقدامات آنها دقيقتر با هدف ديده شده مطابقت داشته باشد.
تقليد اساس ذاتي دارد. با اين حال، اين كار يك واكنش منفرد يا تهاجمي نيست، بلكه يك جنبش براي رشد و تحول بيشتر در زمينه درك مردم است كه توسط كودك انجام ميشود. تقليد كودكان به نوعي الگوبرداري است و منجر به يادگيري او ميشود. والدين ميتوانند با مراجعه به مشاوره كودك به اين الگوبرداريها و رفتارهاي تقليدي كودك نظم دهند و استعدادهاي آنان را شكوفا كنند.
مراحل شكل گيري تقليد در كودكان
شكل گيري تقليد در كودكان مراحلي دارد كه آشنايي با آنها شما را براي درك رفتارهاي فرزند خود پختهتر ميكند. مراحل شكل گيري تقليد به شرح زير ميياشد:
مرحله اول، آمادگي بازتابها
براي اين كه كودك بتواند تقليد كند نياز به تجربه دارد. بسياري از متخصصان بر اين باورند كه تقليد موروثي است. در اين مرحله تقليدهاي كودك بسيار جزئي و به شكل بازتابي از رفتار ديگران است. براي مثال با صداي گريه كودك، كودك ديگر نيز شروع به گريه ميكند، بدون آنكه عامل خارجي يا محركي براي گريه كودك دوم وجود داشته باشد.
مرحله دوم، تقليدهاي پراكنده
در اين مرحله، به دليل آن كه كودك تجربه بيشتري را كسب كردهاست، تقليدهاي كودك گستردهتر ميشود. براي مثال وقتي كودكي گريه ميكند، اگر اطرافيان صداي ناله او را تقليد كنند، كودك گريه را قطع ميكند و شروع به ناله كردن ميكند. اين رفتار بعد از 1 ماهگي در كودكان ديده ميشود و سعي دارند كه از صداها و آواهاي ديگران تقليد كنند. براي مثال اگر براي كودك 2 ماههاي صداي اَاَاَ در بياوريد، كودك سعي دارد آن صداها را تكرار كند و احتمالاً به شما لبخند ميزند.
مرحله سوم، تقليد نظامدار
در اين مرحله كودك آواهايي را تقليد ميكند كه به آواسازي خودش شباهت دارد. در حدود سن 4 ماه و نيم كه هماهنگي ميان «ديدن و گرفتن» برقرار ميشود كودك اين گونه تقليدها را انجام ميدهد. براي مثال يك كودك 7 ماهه سعي دارد آواهايي را بيان كند. اين اصوات و آواها تقليدي نيستند بلكه خود كودك آنها را خلق و بيان ميدارد. مثلاً آواهاي ماما و بو بو كه تلفظشان آسانتر است توليد ميشوند.
اهميت تقليد در كودكان و نوزادان
تقليد كودكان نشانهاي از سلامت آنهاست. توانايي تقليد كردن براي رشد آنها ضرورت دارد. در ادامه بر چهار جنبه رشدي كه تقليد بر آنها تاثير دارد، اشاره كرده ايم:
1- يادگيري: تقليد وسيله قدرتمندي براي يادگيري است. مثلا يادگيري زبان تا حدود زيادي تابع تقليد است و كودك قبل از اينكه قادر به صحبت كردن باشد اصوات و صداي كلمات را تقليد ميكند.
2- همدلي: از ديگر موارد ضرورت تقليد ابراز احساسات و هيجانات ميباشد.
3- تجسم و تخيل: تقليد زيربناي تجسم و تخيل است. بدين معنا كه ابتدا تقليد در نوزاد شكل ميگيرد و بعد با توجه به رشد شناختي كودك در مراحل بعدي ابتدا تجسم و بعد تخيل به وجود ميآيد.
4- خودآگاهي: توجه به شباهت اعمال خود با ديگران، او را به تفكر درباره خويش وا ميدارد.
عوامل مؤثر در تقليد كودكان
همانطور كه گفته شد كودكان از تقليد به صورت ذاتي استفاده ميكنند. اما عواملي در هدف و نوع تقليد تاثير دارند كه به برخي از آنها اشاره ميكنيم:
1. تقليد در فرآيند بازي كودكان
كودكان به هنگام بازي از يكديگر و يا بزرگترها تقليد ميكنند، مثلا اگر دو كودك 2 ساله با هم بازي كنند، و يكي از آنها فعالتر و ديگري ساكتتر باشد، كودكي كه ساكتتر است از كودك فعال تقليد ميكند. مثلا اگر او از روي ميز بپرد كودك ساكتتر نيز بعد از چند دقيقه روي ميز خواهد پريد. براي اطلاع از چگونگي بازي كودكان كليك كنيد.
2. تقليد به منظور شبيه شدن به ديگران
همين كه كودك وارد سومين سال زندگي اش ميشود به تقليد از اعمال خاصي در اشخاص معين مبادرت ميورزد. بيشترين افرادي كه كودكان تلاش دارند به آنها شباهت پيدا كنند والدين شان هستند.
3. برانگيختگي عاطفي
كودكان از والدينشان بيشتر از ساير بزرگسالان تقليد ميكنند. يكي از دلايل آن شايد اين باشد كه والدين مرجع ثابت تري براي برانگيختن عواطف خوشايند و ناخوشايند در كودكان هستند. به عبارت ديگر افرادي كه ميتوانند كودك را شاد كنند و يا احساس ترس و خشم را در آنان ايجاد نمايد بيشتر مورد توجه كودكان قرار مي گيرند.
4. تقليد به منظور پيشبرد كنشهاي متقابل اجتماعي
هنگامي كه كودكي از والدينش تقليد ميكند، والدين به او لبخند ميزنند. واكنش نشان دادن پدر يا مادر رفتار تقليدي كودك را افزايش ميدهد.
5. تقليد براي دستيابي به هدف
تقليد ممكن است كوشش خودآگاهانهاي براي كسب لذت، قدرت، اشيا و يا هر هدف ديگري باشد. يك كودك سه ساله از رفتار آزاردهنده كودك ديگر تقليد ميكند، زيرا ديدهاست كه چگونه اين كودك با پرخاشگري توانسته اسباب بازي را از دست كودكان ديگر بگيرد. اين گونه تقليد معمولاً بعد از سال دوم زندگي ديده ميشود. اما توجه داشته باشيد پرخاشگري كودكان زير دوسال هميشه به دليل تقليد از ديگران رخ نميدهد. توصيه ميكنيم مقاله پرخاشگري كودكان زير دوسال را مطالعه كنيد.
سوالات متداول
تقليد در كودكان اوتيسم چگونه است؟
كودكان مبتلا به اوتيسم معمولا نميتوانند تقليد يا الگوبرداري كنند. يكي از روشهاي آموزش اين مهارت به آنها اين است كه الگويي را در اختيارش قرار ميدهند و از او ميخواهند آن را تكرار كند. در ابتدا مادر دست كودك را ميگيرد و به او براي انجام آن كار و تقليد از الگو كمك ميكند.
نقش تقليد در زندگي كودك چيست؟
تقليد نقش كمك كننده را در زندگي او ايفا ميكند و بسياري مواقع براي سازگاري با محيط به او كمك ميكند. همانطور كه گفته شد تقليد باعث تسهيل فرآيند يادگيري در كودكان ميشود.
براي دريافت مشاوره در زمينه تقليد كودكان مي توانيد با مشاوران مركز مشاوره روانشناسي حامي هنر زندگي از طريق تلفن ثابت از كل كشور با شماره 9099075228 و از تهران با شماره 9092305265 تماس بگيريد.
منبع: تقليد كودكان و نوزادان