هويت جنسي به احساس مردانگي يا زنانگي افراد اشاره دارد كه عوامل زيستي، شناختي، اجتماعي ميتوانند در آن نقش داشته باشند. افراد به شيوههاي مختلفي مانند رفتارهاي بيروني اين نقش جنسي را از خود نشان ميدهند. هويت جنسي تاثير زيادي بر كل زندگي فرد از كودكي تا بزرگسالي ميگذارد و در صورتي كه هويت جنسي ناقص شكل بگيرد منجر به اختلال هويت جنسي ميشود كه در آن افراد نارضايتي از جنسيت و تمايل به برخورداري از بدن جنس مخالف را از خود نشان ميدهند. به همين دليل شناخت عوامل تاثير گذار از اهميت بسزايي برخوردار است. براي آگاهي بيشتر در اين زمينه تا انتهاي مطلب همراه ما باشيد.
منبع: هويت جنسي
هويت جنسي به احساس مردانگي يا زنانگي افراد اشاره دارد كه عوامل زيستي، شناختي، اجتماعي ميتوانند در آن نقش داشته باشند. افراد به شيوههاي مختلفي مانند رفتارهاي بيروني اين نقش جنسي را از خود نشان ميدهند. هويت جنسي تاثير زيادي بر كل زندگي فرد از كودكي تا بزرگسالي ميگذارد و در صورتي كه هويت جنسي ناقص شكل بگيرد منجر به اختلال هويت جنسي ميشود كه در آن افراد نارضايتي از جنسيت و تمايل به برخورداري از بدن جنس مخالف را از خود نشان ميدهند. به همين دليل شناخت عوامل تاثير گذار از اهميت بسزايي برخوردار است. براي آگاهي بيشتر در اين زمينه تا انتهاي مطلب همراه ما باشيد.
منبع: هويت جنسي
هويت جنسي
هويت جنسي به معناي تشخيص ذهني فرد از خود به عنوان مرد يا زن است. اين ذهنيت از كودكي آغاز ميشود و در نوجواني تقويت ميشود و به ثبات ميرسد. هويت جنسي در واقع با رفتارهاي بيروني كه فرد به عنوان مردانه و زنانه نشان ميدهد و تصوير ذهني دروني فرد شناخته ميشود.
براي آشنايي بيشتر در زمينه مرد بودن كليك كنيد.
نقش فرهنگ در هويت جنسي
اگرچه جنسيت فيزيكي به صورت زيستي تعيين ميشود، اما هويت جنسي عموما به صورت فرهنگي تعيين ميگردد. اينكه جامعه چطور هويت جنسي افراد را تعريف ميكند، وابسته به چارچوبهاي فرهنگي است. تعاريف فرهنگي هويت جنسي، با نقشهاي جنسي اجتماعي پيوند خورده است. اين نقشها با الگوهاي بقاي اجتماعي، چارچوبهاي اقتصادي، نظامهاي ارتباطي، نظام مذهبي و... مرتبط است.
ارتباط هويت جنسي با نقش جنسيتي
مفهوم هويت جنسي با نقشهاي جنسيتي مرتبط است. نقشهاي جنسيتي به معني نشانههاي بيروني شخصيت است كه هويت جنسي را انعكاس ميدهد. هويت جنسي تقريبا هميشه در نتيجه تركيب عوامل دروني و بيروني يا اجتماعي به طور شخصي شناسايي ميشود. از طرفي نقش جنسي در اجتماع با عوامل قابل مشاهده مثل رفتار و ظاهر شناسايي ميگردد. به عنوان مثال اگر فردي خودش را به عنوان مرد در نظر ميگيرد و بيشتر دوست دارد جنسيت شخصي خود را با اصطلاحات مردانه تعريف كند، هويت جنسي او مرد است. با وجود اين نقش جنسيتي او در صورتي مرد است كه ويژگيهاي معمول مردانه را در رفتار، لباس پوشيدن و شخصيتش نشان دهد.
براي اطلاعات بيشتر در زمينه سلامت روان كليك كنيد.
تحول هويت جنسي از كودكي
كودكان تا پيش از دوسالگي درك چنداني از جنسيت ندارند و رفتارهاي جنسيتي را خيلي نشان نميدهند. مفهوم جنسيت در كودكان به تدريج بين 3 تا 5 سالگي ايجاد ميشود. پيش از پنج سالگي به نظر ميرسد كودكان تصوري از پايداري مفهوم جنسيت ندارند. براي مثال يك كودك خردسال ممكن است از مربي خود بپرسد "آيا در كودكي دختر بوده يا پسر". يا يك پسر خردسال ممكن است بگويد ميخواهد وقتي بزرگ شد يك مادر شود.
پس از پنج سالگي كودكان باور دارند، تغييرات در لباس يا مدل مو، تغييري در جنسيت ايجاد نميكند. از هنگامي كه كودكان شروع به تفكر پايدار در مورد جنسيت ميكنند، نقشهاي جنسيتي را در هويت خود تركيب ميكنند. در سنين 6،5 سالگي كودكان بيشتر تمايل پيدا ميكنند كه به گروههاي همجنس خود ملحق شوند و بيشتر در جستجوي اطلاعات جنسي برميآيند. همچنين در مورد به كارگيري كليشههاي جنسيتي خيلي سختگير به خرج ميدهند. در سنين بالاتر و حدود 7 تا 10 سالگي، كودكان در مورد حفظ رفتارهاي كليشهاي دخترانه يا پسرانه راحتتر و انعطاف پذيرتر ميشوند.
شواهد پژوهشي
در يك پژوهش معروف، روانشناسي به كودكان سنين پيش دبستاني تصويري از يك خردسال دختر و پسر نشان داد. در تصوير اول كودك بدون لباس، در تصوير دوم با لباس جنسيت خودش و در تصوير بعدي با لباس جنس مخالف بود. روانشناس تصاوير كودك بدون لباس و با لباس با جنسيت موافق را نشان داد و از آنها پرسيد "آيا كودك دختر است يا پسر؟" سپس تصوير همان كودك با لباس جنس مخالف را نشان داد. سپس از كودكان پرسيد آيا هنوز دختر است يا پسر؟ بيشتر كودكان زير پنج سال فكر ميكردند پسري كه لباس دخترانه پوشيده، حالا واقعا دختر است. اين باور پيش از اين بود كه كودكان بفهمند پسران داراي اندام جنسي پسرانه و دختران داراي اندام جنسي دخترانه هستند. به طور كلي مراحل شكل گيري مفهوم هويت جنسي به اين صورت است.
حدود 2 سالگي: كودكان نسبت به تفاوتهاي فيزيكي دختر و پسر هشيار ميشوند.
تا 3 سالگي: بيشتر كودكان به راحتي ميتوانند خود را به عنوان دختر يا پسر معرفي كنند.
حدود 4-5 سالگي: بيشتر كودكان احساس پايداري نسبت به هويت جنسي خود دارند.
نقش والدين در شكل گيري هويت جنسي
همه كودكان نياز دارند تا نقشهاي جنسيتي متفاوت و سبكهاي مختلف بازي را جستجو كنند. والدين ميتوانند محيطي براي كودك فراهم كنند كه تنوع در نقشهاي جنسي را منعكس كند. همينطور ترغيب كننده فرصتهاي متفاوت براي هر كودك باشد. برخي ايدهها شامل موارد زير است.
كتابها و پازلهاي كودكان كه نقشهاي جنسيتي مختلف و غير كليشهاي را نشان ميدهد. براي مثال پدري كه در خانه ميماند، مادر شاغل، پرستار مرد، پليس زن و...
طيف متنوعي از اسباب بازيها كه كودك از بين آنها انتخاب كند. براي مثال اسباب بازيهاي مختلفي از قبيل ماشين، عروسك، لگو، بازيهاي اكشن و...
در حدود 6 سالگي كودكان بيشتر زمان بازي خود را با همجنسان خود ميگذرانند. همچنين بيشتر گرايش به ورزشها و فعاليتهايي پيدا ميكنند كه مرتبط با جنسيتشان است. مهم است به كودكان اجازه دهيم انتخابهاي خود را در مورد گروه دوستان، بازي، ورزش و فعاليتهاي ديگر داشته باشند. خوب است بررسي كنيد تا گرايشات كودكتان به فعاليتها و گروهها را بيشتر بشناسيد. همچنين مطمئن شويد آنها احساس پذيرفته شدن بدون تجربه طرد يا اذيت شدن را دارند.
براي آگاهي بيشتر در زمينه نقش خانواده كليك كنيد.
ابراز هويت جنسي در كودك
كودكان علاوه بر انتخاب اسباب بازي و بازيها، عموما هويت جنسي خود را به صورتهاي زير نشان ميدهند.
- لباس پوشيدن و مدل مو
- ترجيح دادن اسم يا لقب خاص
- رفتارهاي اجتماعي كه درجههاي متفاوتي از پرخاشگري، برتري، وابستگي و مهربان بودن را منعكس ميكند.
- منش، سبك رفتاري و ژستهاي فيزيكي و ديگر رفتارهاي غيركلامي كه عموما دخترانه يا پسرانه تلقي ميشود.
- ارتباطات اجتماعي شامل جنسيت دوستان و افرادي كه تصميم ميگيرد به آنها ملحق شود.
اختلال هويت جنسي
اختلال هويت جنسي در مواردي اتفاق ميافتد كه احساس فرد نسبت به دختر يا پسر بودنش با جنسيت زيستي او ناسازگار باشد. براي مثال فردي كه داراي بدن كاملا مردانه است و اندام جنسي مردانه دارد، دائم احساس ميكند كه يك زن است. چنين شخصي ميل شديد به داشتن بدن زنانه دارد. همچنين ترجيح ميدهد ديگران او را به عنوان يك زن بشناسند.
عدم سازگاري بين جنسيت فيزيكي و تصوير ذهني فرد از جنسيتش ميتواند بر سلامت روان و ارتباطات اجتماعي او تاثير زيادي بگذراند. اختلال ملال جنسيتي ناشي از عدم هماهنگي هويت جنسي با هويت زيستي فرد است. چنين افرادي عموما مستعد تجربه علائم اضطراب و افسردگي، خودپنداره و حرمت نفس ضعيف و مشكلات در روابط اجتماعي در طول عمر خود هستند.
براي شناخت بيشتر در زمينه علائم اضطراب و افسردگي كليك كنيد.
رويكردهاي روانشناسي درباره اختلال هويت جنسي
رويكرد زيستي
در رويكرد زيستي عقيده بر اين است كه هنگامي كه جنين در رحم مادر است اگر مادر دچار اضطراب و استرس شود ممكن است دستگاه اعصاب و هورمونهاي جنين دچار اختلال شود و اين اتفاق باعث شود فرد دچار اين اختلال شود. همچنين تستسترون بر نورونهاي مغزي كه در عمل مردانه سازي مغز در قسمتهايي مثل هيپوتالاموس شركت ميكنند نقش دارند.
رويكرد اجتماعي
طبق اين نظريه كسب هويت زنانه يا مردانه در انسان بيشتر تابع عوامل پس از تولد است چراكه احساس متعلق بودن به جنس مرد يا زن بيشتر نتيجه تعامل ميان كودك و ارزشها و نگرشهاي والدين است. بر اساس اين رويكرد عوامل خانوادگي و اجتماعي در قالب ايفاي نقش الگوسازي و نقشهاي وابسته به جنسيت موجب پيدايش اين اختلال ميشوند.
رويكرد روان شناختي
از ديدگاه روانشناختي علائم اختلال هويت جنسي ممكن است در مراحل ابتدايي رشد پديدار شوند. نظريههاي روانشناسي به فرزند پروري، سرزنش مادر، مداخله بيش از حد مادر و كمبودهاي عاطفي از جانب پدر اشاره ميكنند. رويكرد روانشناختي معتقد است كه افراد مبتلا به حملات جنسي از لحاظ يكپارچگي من، قابليتهاي شناختي، تعاملهاي اجتماعي و سبكهاي يادگيري دچار مشكل ميشوند.
رويكرد روانكاوي
در اين رويكرد اعتقاد بر اين است كه اعتقاد به جنس مخالف در مردها ناشي از حل نشدن و از بين رفتن اضطراب جدايي در مراحل جدايي تفرد كودك ميباشد. همچنين فرد دگرجنس تخيلات ناخودآگاه خود را برونريزي ميكند و به طور نمادين مادر ميشود.
در دختران نيز مادر ممكن است به هر علتي مانند ترك خانواده و يا شغل نتواند با كودك خود به درستي رابطه برقرار كند و در اين صورت دو حالت رخ ميدهد. ممكن است پدر از دخترش براي پر كردن خلاء همسرش استفاده نمايد و در حالت دوم دختر با همانند سازي با پدر سعي در جبران حالتي دارد كه نبود مادر را جبران كند. پدر نيز يك ارتباط محكم و رضايت بخش با دخترش ايجاد ميكند و اينگونه تمايل به فعاليتهاي مردانه و خشن در دختر رشد ميكند.
براي دريافت مشاوره در زمينه هويت جنسي مي توانيد با مشاوران مركز مشاوره روانشناسي حامي هنر زندگي از طريق تلفن ثابت از كل كشور با شماره 9099075228 و از تهران با شماره 9092305265 تماس بگيريد.
منبع: هويت جنسي