نظريه يونگ به سبب پيچيدگيهايي كه دارد يكي از نظرياتي است كه در روانشناسي همواره موضوع بحث بوده است. كهن الگوهاي يونگ در بين مفاهيم مختلفي كه در نظريه او مطرح شده است اهميت بسياري دارد. كهن الگوها در واقع بخشي از ضمير ناهشيار هستند كه در تمامي افراد، در تمام كشورها و فرهنگهاي مختلف و همچنين در طول دورانهاي مختلف وجود داشتهاند. همه ما بدون احتياج به يادگيري، آنها را در ذهن داريم و عملكرد آنها به سازماندهي برخي تجارب در ذهن فرد كمك ميكنند. سايه، پرسونا، خود، آنيما و آنيموس از جمله معروفترين كهن الگوهاي يونگ هستند كه در اين موضوع سعي خواهيم كرد بيشتر درباره آنها صحبت كنيم و معنا و مفهوم هر يك از آنها را بيشتر توضيح دهيم پس با ما همراه باشيد.
منبع: كهن الگوهاي يونگ | آشنايي با انواع آن كهن الگوها
نظريه يونگ به سبب پيچيدگيهايي كه دارد يكي از نظرياتي است كه در روانشناسي همواره موضوع بحث بوده است. كهن الگوهاي يونگ در بين مفاهيم مختلفي كه در نظريه او مطرح شده است اهميت بسياري دارد. كهن الگوها در واقع بخشي از ضمير ناهشيار هستند كه در تمامي افراد، در تمام كشورها و فرهنگهاي مختلف و همچنين در طول دورانهاي مختلف وجود داشتهاند. همه ما بدون احتياج به يادگيري، آنها را در ذهن داريم و عملكرد آنها به سازماندهي برخي تجارب در ذهن فرد كمك ميكنند. سايه، پرسونا، خود، آنيما و آنيموس از جمله معروفترين كهن الگوهاي يونگ هستند كه در اين موضوع سعي خواهيم كرد بيشتر درباره آنها صحبت كنيم و معنا و مفهوم هر يك از آنها را بيشتر توضيح دهيم پس با ما همراه باشيد.
منبع: كهن الگوهاي يونگ | آشنايي با انواع آن كهن الگوها
ناهشيار جمعي يونگ
يونگ يكي از پيروان نظريه روان تحليل گري فرويد بود. با اين حال يكي از اختلافاتي كه باعث جدا شدن راه فرويد و يونگ از يكديگر شد، موضوع ناهشيار جمعي است كه براي نخستين بار توسط يونگ مطرح گرديد. يونگ، اگرچه نظر فرويد در ارتباط با وجود ناهشيار شخصي را ميپذيرفت و همانند فرويد معتقد بود كه ناهشيار شخصي، محل قرار گرفتن آرزوها و اميال فردي است كه سركوب شدهاند؛ با اين حال او معتقد بود كه بشر علاوه بر داشتن ناهشيار شخصي، ناهشيار جمعي نيز دارد.
اعتقاد يونگ به وجود ناهشيار جمعي با بررسي اساطير در فرهنگهاي مختلف شروع شد. او با بررسي اساطير و نشانهها در فرهنگهاي مختلف به اين نتيجه رسيد كه اكثر فرهنگها حتي آنهايي كه از وجود يكديگر اطلاع نداشتهاند، اساطير يكساني را در داستانهاي خود بيان ميكنند. اين مسئله نشان دهنده اين است كه همه ما در يكسري اطلاعات تاريخي با يكديگر اشتراك داريم. اين موضوع، از نظر يونگ تنها به صورت به وراثت رسيدن از نسلي به نسل ديگر، معنا پيدا ميكرد.
براي اطلاع بيشتر درباره نظريه هاي روانشناسي كليك كنيد.
كهن الگو چيست؟
كهن الگوها در واقع همان اساطيري هستند كه يونگ در فرهنگهاي مختلف با آنها آشنا شد و متوجه شد كه در تمامي فرهنگها حضور دارند. از نظر يونگ كهن الگوها ذاتي، جهاني و ارثي هستند به اين معنا كه همه ما بدون احتياج به يادگيري، آنها را در ذهن داريم و عملكرد آنها به سازماندهي برخي تجارب در ذهن فرد كمك ميكند.
انواع كهن الگوهاي يونگ
يونگ ۱۲ كهن الگو را نام برد كه از ميان آنها سايه، پرسونا، خود، آنيما و آنيموس بيش از سايرين شناخته شدهاند و در ادامه به بررسي آنها و انواع ديگر آن ميپردازيم.
پرسونا
لغت پرسونا يا ماسك، در اصل به معناي ماسكهاي نمايشي است كه بازيگران در گذشته و براي اجراي نمايش بر روي چهره خود ميزدند. كاربرد اين ماسكها در اين بوده است كه هنرپيشههاي نمايش، چهره واقعي خود را پنهان كرده و آنچه دوست دارند مردم در ارتباط با آنها باور كنند را نشان ميدادند. يونگ به صورت سمبوليك، نام كهن الگويي كه به دنبال انجام رفتارهاي اجتماعي مطلوب و جلب تاييد ديگران است را پرسونا گذاشت.
پرسونا جنبهاي از وجود هر شخص است كه سعي ميكند با انجام رفتارهاي مورد پسند جامعه، خود را به عنوان فردي قانون مدار و هنجاري به ديگران نشان دهد و به همين ميزان تمايلات و رفتارهاي ناپسند خود را از آگاهي جمع دور نگه دارد.
سايه از جمله كهن الگوهاي يونگ
سايه به عنوان بخشي از ضمير ناخودآگاه جمعي، از ايدههاي سركوب شده، نقاط ضعف، خواستهها، غرايز و كاستي تشكيل شده است. در اصل سايه، بخشي از ناهشيار است كه در تضاد كامل با پرسونا قرار دارد. تمايلاتي كه در سايه وجود دارند، نظير خشم، حسادت، غرور يا طمع، ويژگيهايي هستند كه نه تنها از نظر جامعه بلكه براي اصول اخلاقي خود فرد نيز قابل اغماض نيستند. به همين خاطر معمولا از سايه به عنوان تاريك ترين بخش وجود صحبت ميشود.
به اعتقاد يونگ، سايه ميتواند در روياها، نمايشنامهها يا ساير شرايطي كه امكان تجلي نمادين داشته باشد به صورت مار، هيولا، ديو، اژدها و يا چهرههاي تاريك و عجيب و غريب ظاهر شود.
براي شناخت بيشتر در زمينه نظريه سايه يونگ كليك كنيد.
آنيما و آنيموس
آنيما به عنوان جنبه زنانه در روان مردان و آنيموس به معناي جنبه مردانه در روان زنان است. به اعتقاد يونگ تغييرات فيزيولوژيكي و همچنين فشار اجتماعي، افراد را به سمت شناسايي خود به عنوان زن يا مرد و برعهده گرفتن هويت جنسيتي تشويق ميكند. در نتيجه جنبه مردانه در زنان و جنبه زنانه در مردان معمولا سركوب ميشود كه اين باعث ضعف در رشد رواني فرد ميگرددد. به نظر يونگ افراد سالم ميبايست قادر باشند كه در نهايت ميان آنيما و آنيموس در ذهن خود، تعادل ايجاد كنند و به جاي انكار بخش مخالف جنسيت خود، از آن در راستاي تكامل استفاده كنند.
يكي از ويژگيهايي كه كهن الگوي آنيما و آنيموس در خود دارد اين است كه نشان ميدهد در يك فرهنگ، چه وظايفي براي زن يا مرد، بيشتر پذيرفته شده است.
خود از جمله كهن الگوهاي يونگ
خود (متفاوت از مفهوم ايگو در روان تحليلگري)، كهن الگويي است كه ميتواند بخشهاي مختلف شخصيت را در كنار يكديگر قرار داده و مجموعه واحد و يكپارچهاي را ايجاد كند. به اعتقاد يونگ، نهايتا با ادغام هشيار و ناهشيار و جنبههاي متضاد آنها در كنار يكديگر، خود ايجاد ميشود.
خردمند (پيرمرد دانا)
خردمند فردي است كه دانش بالايي داشته و معمولا براي انواع مشكلات راهكاري را ارائه ميدهد. حكيم يا فرزانه نامهاي ديگري است كه به اين كهن الگو داده ميشود.
دوشيزه (معصوم) از جمله كهن الگوهاي يونگ
معصومين معمولا افراد مهربان و دوست داشتني هستند كه عاري از هر بدي و ناراحتي بوده، همواره به دنبال شادي هستند و ميخواهند كه ديگران را نيز شاد نگه دارند.
كاوشگر
كاوشگر معمولا فردي كمال خواه است كه همواره در حال تلاش براي شناسايي ناشناختهها و دست يابي به كمال ميباشد. كاوشگر اكثر عمر خود را در سفر و در جستوجو براي يافتن حقيقت است.
مادر (مراقب) از جمله كهن الگوهاي يونگ
كهن الگوي مادر يا مراقب فردي است كه نسبت به ديگران احساس قدرت و مسئوليت بيشتري داشته و سعي ميكند تا در مقابل خطرات از ديگران مراقبت كند.
قهرمان
محوري ترين موضوع دركهن الگوي قهرمان، قدرت است. آنها همه تلاش خود را به كار ميگيرند تا به قدرت يا افتخار دست پيدا كنند.
براي آشنايي بيشتر با كارل يونگ كليك كنيد.
سوالات متداول
كهن الگوها چه كاربردي دارند؟
به طور كلي ناهشيار، بخشي از ذهن است كه بدون آگاهي ما، بر روي رفتارمان تاثير ميگذارد. كهن الگوها كه بخشي از ناهشيار جمعي هستند نيز همين كاركرد را دارند و به رفتارها و تجارب فرد سامان ميدهند.
چرا يونگ معتقد است كهن الگوها در همه افراد وجود دارند؟
مطالعاتي كه يونگ بر روي اساطير فرهنگها و زمانهاي مختلف انجام داد، او را به اين نتيجه رساند كه برخي مفاهيم درتمامي فرهنگها و زمانها تكرار شدهاند. در حالي كه هيچ ارتباطي ميان اين دو فرهنگ وجود نداشته است. براي مثال وجود يك قهرمان، خردمند، مراقب يا اهريمن در تمامي اسطورهها ديده ميشود. يونگ به اين نتيجه رسيد كه كهن الگوها از طريق ناهشيار جمعي از نسلي به نسل ديگر، به افراد به ارث ميرسند.
براي دريافت مشاوره در زمينه كهن الگوهاي يونگ مي توانيد با مشاوران مركز مشاوره روانشناسي حامي هنر زندگي از طريق تلفن ثابت از كل كشور با شماره 9099075228 و از تهران با شماره 9092305265 تماس بگيريد.